6 Şubat depremlerinin üzerinden 3 yıl geçti: Adıyaman'da 32 binden fazla vatandaş hâlen konteynerlerde yaşıyor

Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği (TMMOB) Adıyaman İl Koordinasyon Kurulu Sekreteri ve İnşaat Mühendisleri Odası (İMO) Adıyaman Temsilcisi Tuncay Kaya, 6 Şubat depremlerinin 3. yılında Adıyaman’daki yapı stoğunun kaybı, konut sürecindeki sıkıntılar, yerinde dönüşüm problemleri, çarşı projesi, içme suyu tehlikesi ve yargı sürecine dair açıklamalarda bulundu. Kaya, deprem öncesinde Adıyaman’daki toplam yapı stoğunun 269 bin 116 olduğunu belirterek, depremde 72 bin 416 yapının hasar aldığını veya yıkıldığını söyledi. Kaya, "Ortalama yüzde 27 civarında yapı stoğumuzu kaybettik" ifadelerini kullandı. Deprem yıkımının tek bir nedene bağlanamayacağını belirten Kaya, sürecin zemin etütlerinden başlayarak statik projelere, belediyelerin kontrol mekanizmalarına ve yapı denetim sistemine kadar uzanan zincirleme sorunlar içerdiğini ifade etti. Kaya, imar aflarının da yıkılan yapıların ortaya çıkmasında önemli etken olduğunu dile getirdi. "İnşaat mühendisleri günah keçisi seçildi" Kaya, deprem sonrası yargı süreçlerinde inşaat mühendislerinin sorumluluğun tek adresi gibi gösterildiğini savunarak, bunun kabul edilemez olduğunu söyledi. Kaya, "Bir yapı eğer yıkılıyorsa bu tek bir sebepten yıkılmıyordur. Zincirleme hatalar sonucunda yıkılıyordur" dedi. Örnek veren Kaya, kaçak kat çıkılan bir yapıda statik proje müellifinin yargılandığını belirterek, "Statik projeci 5 kata göre projesini çizmiş. Aradan 30 yıl geçmiş, belediyeler yapıları kontrol etmemiş. Buna rağmen sorumlu olarak statik projeciyi göstermektedirler. Bunu kabul etmiyoruz" diye konuştu. 24 konteyner kentte 32 binden fazla kişi yaşıyor Depremin üçüncü yılında Adıyaman’da konteyner kent sürecinin devam ettiğini belirten Kaya, kentte 24 konteyner kentte 8 bin ailenin, toplamda 32 bin 470 vatandaşın yaşamını sürdürdüğünü söyledi. Kaya, "Depremin 3. yılı olmasına rağmen bu sayı ciddi bir sayı" dedi. Adıyaman’daki konut inşa sürecine ilişkin güncel verileri paylaşan Kaya, TOKİ ve Emlak Konut tarafından 31 bin 406 konutun yapımının sürdüğünü, köy evleri sayısının 5 bin 1, yerinde dönüşüm kapsamında inşa edilen konut sayısının ise 31 bin 500 olduğunu ifade etti. Kaya, teslim edildiği belirtilen konut sayısının 17 bin 490 olduğunu bildirerek, bu konutların bir kısmında henüz fiili yerleşim durumuna ilişkin net sayılara ulaşılamadığını dile getirdi. "Yerinde dönüşüm ödemeleri gecikiyor, sektör kilitlendi" Kaya, Adıyaman’da deprem sonrası en büyük sorunlardan birinin yerinde dönüşüm sürecinde yaşandığını belirterek, hakediş ödemelerinin 45-50 gün gecikmeli yatırıldığını söyledi. Bu durumun inşaat sektörünü kilitlediğini ifade eden Kaya, birçok konutun son aşamada tamamlanamadığını kaydetti. Hakedişlerin kısım kısım ödendiğini belirten Kaya, son yüzde 30’luk ödemenin yapı kullanma izin belgesi alındıktan sonra yapılmasının ciddi mağduriyet yarattığını dile getirdi. Bu durumun hem kendi bütçesiyle konut yapan vatandaşları hem de anahtar teslim iş alan müteahhitleri zorladığını vurguladı. "Çarşının bir an önce ayağa kalkması gerekmekte" Adıyaman’da dört etap halinde planlanan çarşı projesinin yalnızca bir etabının inşasının sürdüğünü belirten Kaya, diğer etapların akıbetinin belirsiz olduğunu söyledi. Kaya, kalan etapların kentsel dönüşüm yoluyla yapılacağı yönünde duyum aldıklarını, bunun da süreci ciddi şekilde uzatacağını ifade etti. Ulucami ve Varlık Mahallesi örneklerini veren Kaya, kentsel dönüşüm süreçlerinin yıllarca sürdüğünü belirterek, "Adıyaman Çarşısı’nın Adıyaman halkının ve esnafının bu durumu kaldıracak bütçesi yoktur. Çarşının bir an önce ayağa kalkması gerekmektedir" dedi. "Projeler 15 metrekarelik dükkân mantığıyla tasarlanmış" Kaya, toplantılarda hak kaybı olmayacağı ifade edilmesine rağmen gelinen noktada esnaftan ciddi tepkiler geldiğini belirterek, projelerin küçük dükkân anlayışıyla hazırlandığını savundu. Kaya, "Sanki Adıyaman’ın tüm esnafları 15 metrekarede telefon dükkanı işi yapacakmış gibi tasarlanmış projeler." ifadelerini kullandı. "Ciddi bir içme suyu sorunuyla karşı karşıya kalınacak" Adıyaman’ın önemli sorunlarından birinin içme suyu olduğunu belirten Kaya, şehirdeki su kaynaklarının tükenmiş durumda olduğunu söyledi. Kaya, "Böyle giderse önümüzdeki yaz veya sonraki yıllarda ciddi bir içme suyu sorunuyla karşı karşıya kalınacak. İlgili kurumların bir an önce harekete geçmesi gerekmektedir" dedi. Kaya, 31 Mart seçimlerinden sonra belediye yönetiminin değişmesiyle statik projelerde kolon kesitlerinin büyüdüğünü, zemin güçlendirme gereken alanlarda bunun zorunlu hale getirildiğini söyledi. Odalarla ilişkilerin de geliştirildiğini belirten Kaya, bunun Adıyaman açısından fayda sağladığını düşündüklerini ifade etti. Kaya, 2018 Deprem Yönetmeliği'nin kötü olmadığını belirterek, yapı denetim hizmeti gören binaların büyük çoğunluğunun ayakta kaldığını söyledi. Ancak denetim eksiklerinin devam ettiğini söyleyen Kaya, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın denetimleri sıklaştırması gerektiğini dile getirdi. Toplum olarak depremden yeterince ders çıkartılmadığını belirten Kaya, kalifiye eleman ihtiyacına ve malzeme kalitesine dikkat çekerek, güvenli yapılaşma için daha fazla hassasiyet gerektiğini söyledi.