ASUD: Asbest öldürmeye devam ediyor, meslek hastalıkları gizleniyor

Avrupa Komisyonu’nun 2025 tarihli Meslek Hastalıkları Tavsiye Kararı, asbeste bağlı hastalıkların kapsamının genişlediğini ve bilimsel kanıtların güçlendiğini ortaya koydu. Raporda, daha önce sınırlı biçimde tanınan hastalıkların meslek hastalığı olarak kabulünün genişletildiği, kolon, rektum ve mide kanserlerinin ise asbestle ilişkili “ileride tanınması önerilen” hastalıklar listesine alındığı belirtildi. Asbest Söküm Uzmanları Derneği (ASUD), yaptığı açıklamada bu gelişmenin asbestin yalnızca solunum sistemini değil, sindirim sistemi ve farklı organları da etkileyen ölümcül sonuçlar doğurduğunu bilimsel olarak ortaya koyduğunu vurguladı. Açıklamada, mezotelyoma ve akciğer kanserine ek olarak artık gırtlak ve yumurtalık kanserlerinin de asbeste bağlı meslek hastalığı statüsünde kabul edildiği, sindirim sistemi kanserlerinin ise güçlü şüpheyle izlendiği hatırlatıldı. ASUD, Türkiye’de asbest maruziyetinin hâlâ kentsel dönüşüm, bina yıkımları, gemi sökümü, bakım-onarım, altyapı ve sanayi faaliyetleri gibi birçok alanda devam ettiğine dikkat çekti. Buna karşın asbeste bağlı hastalıkların tanı, bildirim ve kayıt süreçlerinde ciddi yapısal eksiklikler bulunduğu, uzun yıllara yayılan “latent” dönem nedeniyle çok sayıda vakanın meslek hastalığı olarak kayıtlara geçmediği belirtildi. Dernek, özellikle 2010 öncesi yapılmış binaların büyük risk taşıdığını vurgulayarak kentsel dönüşüm süreçlerinde asbest envanter raporlarının çoğu zaman kağıt üzerinde kaldığını, hatta sahte raporlar düzenlendiğini ifade etti. 2023 depremleri sonrası ortaya çıkan enkazın ayrıştırılması ve depolanması sürecinde de ciddi bir asbest maruziyeti yaşandığına işaret edildi. “Bugün ölen birçok kişi, asbeste bağlı hastalıklar nedeniyle yaşamını yitirmesine rağmen kayıtlara kalp yetmezliği ya da yaşlılığa bağlı kanser olarak geçiyor” denilen açıklamada, asbeste bağlı ölümlerin büyük ölçüde gizli kaldığı vurgulandı. ASUD, yaşananların teknik değil, yönetimsel ve rant odaklı tercihlerden kaynaklandığını belirtti. ASUD Başkanı Mehmet Şeyhmus Ensari imzalı açıklamada şu talepler sıralandı: Asbeste bağlı tüm hastalıkların güncel bilimsel veriler doğrultusunda meslek hastalığı listelerine alınması, riskli iş kollarında çalışanlar için düzenli sağlık gözetimi ve erken tanı programlarının uygulanması, asbest içeren yapı ve tesisler için ulusal düzeyde şeffaf bir envanter oluşturulması, bina yıkım ve dönüşüm süreçlerinin bağımsız denetim ve etkin yaptırımlarla yürütülmesi. ASUD, “Asbest öldürmeye devam ediyor. Görmezden gelinen hastalıklar artık gizlenemez” diyerek kamuoyunu ve yetkilileri acil önlem almaya çağırdı.