Macron’dan Fransa halkına bütçe darbesi: Meclis baypas edildi

Ali Rıza Yıldırım Strasbourg - Fransa’da 2026 bütçesinin, büyük bir sürpriz olmazsa, pazartesi günü kesin olarak kabul edilmesi bekleniyor. Hükümet, Mecliste dört aydır süren ve uzlaşmayla sonuçlanmayan tartışmaların ardından, bir kez daha Anayasa’nın meclisi baypas eden 49.3 maddesine başvurarak bütçeyi zorla geçirme yolunu seçti. Bu yöntemle kabul edilen bütçe, geçen yılkine kıyasla daha sert, daha adaletsiz ve emekçiler açısından daha yıkıcı bir içerik taşıyor. Fransa’da ünlü 49.3 nedir, ne anlama gelir? 49.3 maddesi, hükümete Meclis oylaması olmaksızın bir yasayı kabul ettirme yetkisi tanır. Hükümet bu maddeyi kullandığında, yasa otomatik olarak kabul edilmiş sayılır; ancak milletvekillerinin 24 saat içinde gensoru (güvensizlik oyu) vermesi mümkündür. Eğer gensoru mutlak çoğunlukla kabul edilirse hükümet düşer ve yasa reddedilir. Aksi halde, yasa yürürlüğe girer. Bu mekanizmada çekimser oy yoktur: ya hükümeti düşürürsünüz ya da yasa kabul edilir. Lecornu sözünden döndü, ama yalnız değildi Başbakan Sebastien Lecornu, aylar önce 49.3’e başvurmayacağını açıklamış, “uzlaşma arayışı” söylemini öne çıkarmıştı. Ancak 30 Ocak Cuma günü, bütçe için üçüncü kez 49.3’ü devreye sokarak bu vaadinden geri adım attı. Üstelik bu geri dönüş, tek taraflı bir karar değildi. Eski Cumhurbaşkanı François Hollande’ın (Sosyalist Parti-PS) açık çağrısı, Lecornu’ya 49.3 kullanma yolunu fiilen açtı. Aynı PS, birkaç ay önce Lecornu’nun bu maddeden vazgeçmesini “olumlu bir gelişme” olarak sunuyordu. Toplumun geniş kesimleri tarafından reddedilen bu bütçenin, Bütçe Komisyonunda tekrar tekrar geri çevrilmiş olması, Meclis içindeki karşılığının ne kadar zayıf olduğunu da ortaya koydu. Buna rağmen, bütçeyi durdurmanın Meclisteki tek yolu gensoru olmasına karşın ne PS ne de sağ muhalefet Cumhuriyetçiler Partisi (LR) bu seçeneği hayata geçirdi. Bunun temel nedenlerinden biri, Meclisin feshi tehdidi ve her iki partinin de olasılığı yüksek bir erken seçimde seçmenin karşısına çıkmaktan çekinmesi, mevcut koltuk konumlarını kaybetme korkusu oldu. Böylece, kamuoyunda ve Parlamento’nun ilgili komisyonlarında karşılık bulmayan bir bütçe, “istikrar” gerekçesiyle hayata geçirilmiş oldu. PS’nin “istikrarı”, kemer sıkmanın istikrarı PS, üç kez üst üste hükümeti düşürmeyi reddederek yalnızca 49.3’ün otoriter kullanımını değil, bütçenin içeriğini de fiilen onaylamış oldu. Parti yönetimi, bu tutumu “sorumluluk” ve “kurumsal istikrar” söylemleriyle gerekçelendiriyor. Ancak bu yaklaşım, Beşinci Cumhuriyet rejiminin ve onun kemer sıkma politikalarının sürdürülmesinden başka bir anlama gelmiyor. Bu tutumun yarattığı çelişki dikkat çekici. PS, bütçenin kabul edilmesini sağladıktan sonra, özellikle eğitim alanında öngörülen binlerce kişilik kadro kesintisini eleştiren açıklamalar yayımlıyor. Böylece parti, hem bütçenin geçmesine katkı sunuyor hem de ortaya çıkan sonuçlardan mesafe almaya çalışıyor. Daha fazla kesinti, patronlara dokunulmazlık, orduya sınırsız kaynak 2026 bütçesi; kamu hizmetlerinde ciddi istihdam kayıpları, yerel yönetimlerin mali açıdan daha da sıkıştırılması, eğitim, gençlik ve sosyal politikalar alanında yeni kesintiler anlamına geliyor. Buna karşın, büyük şirketlere sağlanan yüz milyarlarca avroluk kamu destekleri korunuyor. Vergi muafiyetleri ve prim indirimleri tartışma dışı bırakılırken, askeri harcamalar da hızla artırılıyor. Bu yönüyle 2026 bütçesi, geçen yıl uygulanan bütçeden daha sert, daha eşitsiz ve daha toplumsal maliyetli bir karakter taşıyor. Kemer sıkma politikaları derinleşirken, yük bir kez daha emekçilere ve dar gelirli kesimlere aktarılıyor. Parlamento sınırları, sınıf temelli mücadele tartışması Sınıf sendikacılığını savunan ve kamuoyunda “radikal sol” olarak anılan kesimlere göre, bu bütçe süreci parlamenter mekanizmaların sınırlarını bir kez daha ortaya koydu. Toplumsal desteği zayıflamış bir hükümet, 49.3 gibi anayasal araçlarla yoluna devam ederken, PS başta olmak üzere bazı muhalefet partileri bu işleyişi fiilen engellemekten kaçındı. Bu nedenle, kemer sıkma politikalarına karşı etkili bir karşı koyuşun Meclis içi dengelerden çok, emekçilerin işyerlerinde ve sendikal alanda kuracağı bağımsız, sınıf temelli bir güç birikimine dayanması gerektiği ifade ediliyor. Aksi halde, geniş toplumsal kesimler tarafından reddedilen bütçelerin hayata geçirilmesi olağanlaşmaya devam edecek.