Suriye'de '30 Ocak Anlaşması' yarın yürürlüğe girecek: Takvim nasıl işleyecek?

Suriye Demokratik Güçleri (SDG) Genel Komutanı Mazlum Abdi’nin başkanlığındaki heyet, 27 Ocak’ta HTŞ lideri Colani ile bir araya geldi. Görüşmede varılan anlaşma, 30 Ocak’ta SDG Basın Merkezi ile HTŞ yönetiminin Enformasyon Bakanlığı tarafından kamuoyuna duyuruldu. Tarafların ikisinin de anlaşmayı onaylayıp duyurnasının ardından mutabakat, “30 Ocak Anlaşması” olarak anılmaya başlandı. Gazeteci Doğan Cihan’ın Numedya’da yer alan haberine göre dikkat çeken nokta, 18 Ocak’ta basına yansıyan taslakta SDG’nin bireysel olarak Suriye Ordusuna entegre edilmesi öngörülürken; 30 Ocak Anlaşmasında SDG’nin tümen ve tugaylar aracılığıyla kendi özgün yapısını koruyarak Kürt bölgelerinde varlığını sürdürmesi ve bu çerçevede entegrasyona gitmesi yönünde karar alınması oldu. Anlaşma; tarafların temas hatlarından çekilerek ateşkesin kalıcı hale getirilmesini, Suriye Demokrati Güçleri (SDG) ve “özerk yönetimin” kademeli biçimde kendi yapısı ve kadrosunu koruyarak entegrasyonunu öngörüyor. Bu çerçevede Haseke’de üç tugaydan oluşan bir askeri tümen, Kobanê için ise Halep’e bağlı ek bir tugay kurulması planlanıyor. Ayrıca SDG’ye bağlı İç Güvenlik Güçleri (Asayiş), mevcut yapısı, yönetimi ve kadrosunu muhafaza ederek HTŞ yönetiminin İçişleri Bakanlığı’na bağlanacak. En çok tartışılan konulardan biri, Şam’dan herhangi bir gücün Rojava bölgelerinde konuşlanıp konuşlanmayacağıydı. Yoğun görüşmelerin ardından anlaşmada bu konuda net bir karar alındı. Buna göre, HTŞ yömetiminden Savunma Bakanlığı veya İçişleri Bakanlığı’na bağlı herhangi bir güç bölgeye girmeyecek. Bu hüküm, arabulucuların huzurunda anlaşma metnine yazıldı. Yalnızca idari ve entegrasyon süreçlerini başlatmak amacıyla en fazla 15 araçtan oluşan bir konvoyun Kamışlı (Qamışlo) ve Haseke kentlerine gitmesi kararlaştırıldı. Bu konvoyda ağır silahlar bulunmayacak; heyetin görevi, resmi işlemleri başlatmak ve idari kurumların Suriye devletine entegrasyonunu sağlamak olacak. Sürecin tamamlanmasının ardından konvoy bölgeden ayrılacak. Takvim nasıl işleyecek? Önceki anlaşmaların sık sık bozulmasının ardından, bu kez sürecin daha sıkı şekilde takip edildiği ifade ediliyor. Numedya'nın akatardığı bilgilere göre, 27 Ocak’ta imzalanan ve 30 Ocak’ta duyurulan anlaşma, önceki girişimlerin uygulanmasını engellemiş olsa da Türkiye’ye bildirilmiş ve şimdiye kadar herhangi bir itirazla karşılaşmamış durumda. Bu nedenle anlaşmanın derhal hayata geçirilmesi için somut bir takvim üzerinde çalışıldığı belirtiliyor. SDG kaynakları, anlaşmanın 2 Şubat’ta yürürlüğe girmesiyle Kobanê’deki kuşatmanın kaldırılacağını aktarıyor. Anlaşmanın uygulanmasıyla birlikte genel kuşatmanın da sona ermesi bekleniyor. Belirlenen takvime göre; 2 Şubat: En fazla 15 araçtan oluşacak bir heyet, Haseke ve Kamışlı (Qamışlo)’da idari ve entegrasyon çalışmalarını başlatmak üzere bölgeye gelecek. 3 Şubat: Rimeylan ve Siwedik petrol sahaları devralınacak, çalışanlar Enerji Bakanlığı bünyesine entegre edilecek. 4 Şubat: Rusya’nın çekildiği Kamışlı (Qamışlo) Havalimanı, Sivil Havacılık Müdürlüğü’ne teslim edilecek. Ayrıca Kamışlı (Qamışlo)-Nusaybin ve Semalka sınır kapılarına, Sınır Kapıları Kurumu’ndan ekipler gönderilecek. Bu adımların ardından Haseke ve Kamışlı (Qamışlo)’daki askeri birlikler, üzerinde mutabık kalınan kışlalara çekilecek; HTŞ ise Şeddadi’den geri çekilecek. Her ne kadar resmi olarak tanımlanmamış olsa da, iki güç arasında fiili bir tampon bölge oluşacağı değerlendiriliyor. İdari entegrasyon 2 Şubat’ta anlaşmanın yürürlüğe girmesiyle Şam’dan gelecek heyet, Özerk Yönetim kurumlarının devlet kurumlarına entegrasyonu sürecini başlatacak. Bu kapsamda personelin kadroya alınması sağlanacak, hizmet dışı kalan nüfus ve pasaport işlemlerini yürüten daireler yeniden faaliyete geçirilecek. Özerk yönetimin mevcut kurumları, yönetim yapısı ve kadrosu korunarak, Suriye devletine bağlı resmi hizmet kurumlarına dönüştürülecek. Bölge dışından yeni yönetim veya kadro dahil edilmeyecek; tüm resmi işlemler mevcut yerel yapılar üzerinden yürütülecektir. Askeri entegrasyon Anlaşma kapsamında Haseke’de üç tugaydan oluşan bir tümen, Kobanê’de ise Halep Tümeni’ne bağlı bir tugay kurulması öngörülüyor. Haseke’de oluşturulacak tümen içinde YPJ, tugay düzeyinde mevcut yapısını koruyarak faaliyet gösterecek. Bu tümen, kent dışındaki bölgeler ve köylerde konuşlanacak. Sayı konusunda kesin bir rakam belirtilmemekle birlikte yaklaşık 20 bin kişilik bir güçten söz ediliyor, bu sayının daha da artabileceği de kaydediliyor. Kobanê’de ise yaklaşık 6 bin kişilik oluşacak tugayın kurulması, kuşatma ve saldırıların sona ermesinin ardından başlatılacak. Taraflar arasındaki görüşmeler sürerken tümen ve tugayların sayısında değişiklikler gündeme gelebilir. Entegrasyon sürecinin tamamlanmasının ardından resmi açıklamanın HTŞ yönetiminin Savunma Bakanlığı ve SDG Basın Merkezi tarafından yapılması bekleniyor. 30 Ocak Anlaşmasına giden süreç 30 Ocak Anlaşması’na giden süreçte taraflar arasında bir dizi girişim yaşandı. İlk olarak 10 Mart 2025’te, SDG Genel Komutanı Mazlum Abdi ile HTŞ lideri Colani arasında bir mutabakat imzalandı. Ardından bu mutabakat çerçevesinde 4 Ocak 2026’da tam anlaşmaya doğru ilerlenirken, 4 Ocak'ta bir temas daha yaşandı. 4 Ocak: SDG Genel Komutanı Mazlum Abdi ve İlham Ahmed, Şam'a giderek 10 Mart Mutabakatı hakkında görüşme yaptı. Ancak HTŞ yönetimi toplantıyı iptal etti. 5 Ocak: HTŞ ile İsrail ve ABD heyetleri Paris'te bir araya geldi. Görüşmede istihbarat paylaşımına yönelik bir mekanizma kuruldu. Aynı gün, HTŞ güçleri Halep'in Şeyhmaksud ve Eşrefiye mahallelerine saldırı başlattı. 6 Ocak: HTŞ'nin Halep'e yönelik saldırıları devam etti. 16 Ocak: HTŞ, Halep'in doğusundaki Dêr Hafir'ı hedef aldı, ardından Tabka ve Rakka'ya saldırılar başladı. 17 Ocak: HTŞ lideri Colani, Kürtçe'nin okullarda haftada yalnızca 2 saat seçmeli ders olarak verilmesini içeren 8 maddelik bir kararname imzaladı. 18 Ocak: HTŞ lideri Colani 18 Ocak’ta varılan bir mutabakatla, tüm cephelerde ateşkes ilan edildiğini ve SDG’nin "Suriye devlet kurumları"na entegrasyonu ve siyasi-idari adımları içeren 14 maddelik bir çerçeve üzerinde uzlaşıldığını ileri sürmüştü.. 19 Ocak: SDG ve HTŞ arasında Şam'da yapılan görüşme olumsuz sonuçlandı. SDG, Hesekê ve Kobanê'yi boşaltmayı reddetti. 22 Ocak: Mazlum Abdi, Erbil'de ABD'li yetkililerle bir araya gelerek ateşkes ve HTŞ ile yapılan müzakereleri ele aldı. 24 Ocak: Ateşkes, uluslararası aktörlerin arabuluculuğunda 15 gün daha uzatıldı. Ancak, HTŞ saldırıları devam etti. 29 Ocak: Mazlum Abdi ve İlham Ahmed, Şam'a giderek HTŞ yetkilileriyle görüşme yaptı. Bu görüşme, 24 Ocak'ta uzatılan ateşkesin ardından ikinci temas oldu. Uzatılan ateşkesin 6. gününde de 30 Ocak Anlaşması yapıldı.